گونه‌هاى مختلف تاريخنگارى مسلمانان دربارهء انواع نوشته‌هاى تاريخى ، تقسيم بنديهاى مختلفى از طرف روزنتال ، گيب ، الدورى ، سواژه و ديگران ارائه شده است . برپايهء آنچه كه از اسامى كتابها و نوشته‌هاى تاريخى به دست مىآيد ، مىتوان نوشته‌هاى تاريخى مسلمانان را به چند گروه تقسيم كرد : سيره نگارى و شرح حال نويسى شايد اين دو عنوان از جهاتى با يكديگر متفاوت باشند ، اما به‌طور اصولى بر اساس يك سبك نگاشته مىشوند . آنچه مسلم است اين كه اديان آسمانى به لحاظ وجود عنصر نبوت در آنها ، مقامى و الا براى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم قائلند ؛ چنين نگرشى ، سبب پيدايش ديدگاهى دربارهء اهميت « فرد به عنوان فرد » با ويژگيهاى منحصر شده است . قرآن در يك نگاه ، تاريخ اقوام را بر محور پيامبرشان و حتى با نام او مىشناسانَد . دراين روش ، افزون بر اين كه محور اصلى را دين مىداند ، اهميّت انبيا را نيز نشان مىدهد . از اين رو ، اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ، از همان ابتدا ، توجه به سيره و شرح حال پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم پيدا كرده و در شرح زندگانى و ويژگيهاى آن حضرت ، خاطراتى را حفظ و نقل كردند . بعدها اين نوع سيره نگارى ، به شكل جزئى ترى دربارهء خلفا ، سلاطين و علما و حتى ساير طبقات نيز در شكل شرح حال نويسى رايج گرديد . شرح حال ، از آن جهت كه كمتر عنصر زمانى را مدنظر قرار مىدهد ، تاريخ به معناى مصطلح نيست ، اما از جهتى ، از مهمترين منابع تاريخى به شمار مىآيد . اين به لحاظ دربرداشتن آگاهيهاى نسبتاً گسترده از درون زندگى فردى و اجتماعى مردم و افراد شاخص اجتماع است ! اطلاعاتى كه بيشتر از كمك به شناخت تحولات سياسى ، در بازيابى وجوه دينى و فرهنگى ملتها به كار مىآيد . چنين شيوه‌اى در ميان مسلمانان ، در حد بسيار گسترده‌اى به كار گرفته شد . كتابهاى بى شمارى در شرح حالِ فقها و علماى مذاهب فقهى و اعتقادى مختلف به نگارش درآمد . شرح حال محدثان ، فلاسفه ، پزشكان و نيز در اين اواخر تك نگاريهايى دربارهء افراد عالم يا سياستمدار و همچنين مجموعه‌هاى مهم و مفصلى نوشته شد . اين قبيل آثار كتابشناسى ويژه خود را مىخواهد . بناى نوشتهء حاضر تنها مرور بر نوشته‌هاى تاريخى به معناى خاص بوده است . با اين حال اشارتى به اين قبيل كتابها داريم .